Lễ hội Lồng Tông tại xã Chiêm Hóa

Lễ hội Lồng Tông (lễ hội xuống đồng) từ lâu đã trở thành nét sinh hoạt văn hóa tiêu biểu của đồng bào Tày, Nùng tại nhiều địa phương vùng thấp trong tỉnh như các xã Chiêm Hóa, Nà Hang, Lâm Bình, Bắc Quang, Quang Bình, Bắc Mê, … Đây là nghi lễ nông nghiệp truyền thống thể hiện lòng biết ơn đối với thần linh, thần nông - những vị thần theo quan niệm dân gian đã che chở cho mùa màng và cuộc sống của người dân.

Phần lễ diễn ra trang nghiêm với các mâm cỗ được chuẩn bị từ sản vật địa phương như xôi ngũ sắc, gà, rượu, bánh truyền thống… Sau phần nghi lễ cầu mùa là không gian hội xuân sôi nổi với nhiều hoạt động văn hóa dân gian đặc sắc. Nghi thức tung còn - điểm nhấn của lễ hội, thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia. Quả còn ngũ sắc được tung lên cao như gửi gắm ước vọng về một năm mới mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu. Cùng với đó là các làn điệu then, tiếng đàn tính, những lời cọi đằm thắm vang lên giữa không gian núi rừng, góp phần gắn kết cộng đồng và gìn giữ bản sắc văn hóa truyền thống.

Song hành với sắc chàm hiền hòa của người Tày là không khí rực rỡ, phóng khoáng của Lễ hội Gầu Tào - lễ hội truyền thống của đồng bào Mông được tổ chức tại nhiều xã vùng cao vùng núi phía Bắc, một số xã phía Tây của tỉnh… Nếu Lồng Tông gắn với đồng ruộng và sản xuất nông nghiệp thì Gầu Tào lại mang đậm dấu ấn của đời sống văn hóa vùng Công viên địa chất toàn cầu Cao nguyên đá Đồng Văn; vùng danh thắng quốc gia, di sản ruộng bậc thang Hoàng Su Phì...

Trong lễ hội, cây nêu được dựng lên giữa bãi đất rộng như biểu tượng của sự kết nối giữa con người với trời đất. Theo quan niệm của đồng bào Mông, Gầu Tào là dịp để tạ ơn thần linh đã ban cho sức khỏe, con cái và cuộc sống sung túc. Sức hấp dẫn của lễ hội còn thể hiện qua sự hòa quyện giữa âm thanh và màu sắc: Tiếng khèn Mông rộn ràng, mạnh mẽ của các chàng trai hòa cùng sắc váy rực rỡ của những cô gái trong trang phục truyền thống.

Lễ hội Gầu Tào tại xã Thàng Tín

Lễ hội Gầu Tào tại xã Pà Vầy Sủ

Bên cạnh đó, nhiều trò chơi dân gian như bắn nỏ, đánh yến, ném pao… thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia. Những nồi thắng cố, bát mèn mén nghi ngút khói bên bếp lửa ngày xuân không chỉ tạo nên không khí ấm áp mà còn thể hiện nét văn hóa ẩm thực đặc trưng của đồng bào vùng cao.

Việc duy trì và phát huy các lễ hội truyền thống sau Tết Nguyên đán không chỉ góp phần bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể của các dân tộc mà còn trở thành một trong những điểm nhấn trong phát triển du lịch của tỉnh Tuyên Quang. Những lễ hội mang đậm bản sắc văn hóa này ngày càng thu hút đông đảo du khách trong và ngoài tỉnh đến tham quan, trải nghiệm.

Thông qua các hoạt động lễ hội, thế hệ trẻ có thêm cơ hội tìm hiểu, tự hào và tiếp nối những giá trị văn hóa truyền thống của cha ông. Đồng thời, đây cũng là dịp để quảng bá hình ảnh vùng đất, con người Tuyên Quang thân thiện, giàu bản sắc tới bạn bè và du khách gần xa.

Trong không khí rộn ràng của mùa xuân vùng cao, tiếng khèn, nhịp trống và sắc màu trang phục truyền thống hòa quyện tạo nên bức tranh văn hóa sống động. Những lễ hội đầu xuân không chỉ mang lại niềm vui, sự gắn kết cộng đồng mà còn tiếp thêm động lực tinh thần để đồng bào các dân tộc trong tỉnh bước vào năm mới với niềm tin và quyết tâm xây dựng quê hương ngày càng phát triển.

Nguyễn Thảo