Tuyên Quang - Mùa thu đi cùng năm tháng

Mùa thu từ Tân Trào

Mỗi độ thu về, Tân Trào lại gợi nhắc một mùa thu lịch sử đã làm thay đổi vận mệnh dân tộc. Tháng 5-1945, lãnh tụ Hồ Chí Minh từ Pác Bó về Tân Trào, chọn nơi đây làm căn cứ để cùng Trung ương Đảng lãnh đạo phong trào cách mạng trong cả nước, chuẩn bị cho cuộc Tổng khởi nghĩa giành chính quyền.

Tại đình Tân Trào, Quốc dân Đại hội đã tán thành chủ trương Tổng khởi nghĩa, thông qua những quyết sách quan trọng và bầu Ủy ban Dân tộc giải phóng Việt Nam do Hồ Chí Minh làm Chủ tịch. Chiều 16-8-1945, dưới gốc đa Tân Trào, đồng chí Võ Nguyên Giáp đọc Quân lệnh số 1 của Ủy ban Khởi nghĩa toàn quốc; Việt Nam Giải phóng quân làm lễ xuất quân, tiến về giải phóng thị xã Thái Nguyên, mở đầu cho cuộc Tổng khởi nghĩa giành chính quyền trong cả nước.

Lán Nà Nưa, đình Hồng Thái, đình Tân Trào và cây đa Tân Trào đã trở thành những địa chỉ đỏ, lưu giữ ký ức thiêng liêng về những ngày cả dân tộc đứng lên giành độc lập. Từ Tân Trào, mệnh lệnh Tổng khởi nghĩa được truyền đi, góp phần làm nên thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Đình Hồng Thái trong nắng vàng của mùa thu tháng Tám

Mạch nguồn cách mạng tiếp tục được nối dài đến Kim Bình, nơi diễn ra Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng từ ngày 11 đến 19-2-1951. Đại hội được tổ chức tại xã Vinh Quang, huyện Chiêm Hóa, tỉnh Tuyên Quang, nay thuộc xã Kim Bình. Đây là Đại hội đầu tiên của Đảng được tổ chức trong nước và cũng là Đại hội duy nhất đến nay diễn ra tại một địa phương trong nước ngoài Thủ đô Hà Nội. Những quyết sách được thông qua tại Đại hội đã góp phần đưa cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp đến thắng lợi. Khu di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Kim Bình hôm nay là địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống cách mạng cho các thế hệ.

Những miền ký ức cách mạng

Trên không gian Tuyên Quang hôm nay, ký ức lịch sử còn hiện diện từ những cánh rừng chiến khu đến miền đá nơi cực Bắc của Tổ quốc. Mỗi địa danh lưu giữ một câu chuyện về lòng yêu nước, ý chí đấu tranh và sự hy sinh của cán bộ, chiến sĩ cùng đồng bào các dân tộc.

Trên sườn núi Rồng bên dòng Gâm, Căng Bắc Mê từng là nơi thực dân Pháp giam giữ các chiến sĩ cách mạng trong những năm 1939–1942. Giữa gông cùm, đòn roi, những người cộng sản vẫn giữ vững khí tiết, biến chốn lao tù thành trường học cách mạng. Ở vùng tả ngạn sông Lô, Tiểu khu Trọng Con ra đời vào tháng 6-1945, trở thành căn cứ cách mạng quan trọng, góp phần đưa phong trào đấu tranh lan rộng từ vùng thấp lên vùng cao.

Nàn Ma lưu giữ một khúc tráng ca xúc động. Rạng sáng 15-5-1952, trong quá trình làm nhiệm vụ phục vụ chiến đấu, Đội văn công Trung đoàn 148 bất ngờ bị lực lượng phỉ bao vây, tiến công. Từ những diễn viên, nhạc công, họ đã trở thành những chiến sĩ quả cảm, chiến đấu đến cùng; 11 trong tổng số 12 thành viên của Đội anh dũng hy sinh. Di tích lịch sử quốc gia tại Nàn Ma hôm nay là nơi tưởng niệm, tri ân và giáo dục truyền thống cách mạng cho các thế hệ.

Trên Cao nguyên đá Đồng Văn, những địa danh Lũng Cú, Phố Cáo, Phố Là còn gợi nhắc cuộc đấu tranh tiễu phỉ đầy gian khổ những năm 1959–1960. Dựa vào Nhân dân, các lực lượng cách mạng vừa kiên quyết đấu tranh với những tên cầm đầu ngoan cố, vừa tuyên truyền, vận động những người bị lôi kéo trở về với gia đình, bản làng. Thắng lợi của cuộc tiễu phỉ góp phần giữ vững chính quyền, bảo vệ biên cương và đưa vùng cao nguyên đá trở lại cuộc sống bình yên.

Thiêng liêng cột cờ Lũng Cú

Đó còn là Quảng trường 26-3, nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh nói chuyện với cán bộ, chiến sĩ và đồng bào các dân tộc trong chuyến thăm Hà Giang năm 1961. Tám lời căn dặn của Người về đoàn kết, phát triển sản xuất và xây dựng cuộc sống mới đã trở thành nguồn động viên to lớn, soi đường cho các thế hệ vượt qua khó khăn, xây dựng và bảo vệ quê hương.

Những di tích, địa danh cùng các câu chuyện được trao truyền đã bồi đắp nên bản lĩnh, lòng thủy chung, nghĩa tình và niềm tin son sắt của Nhân dân các dân tộc Tuyên Quang đối với Đảng, với cách mạng. Tám mươi mốt mùa thu đã đi qua, nhưng khí thế của mùa thu cách mạng vẫn còn vang vọng, tiếp thêm sức mạnh để Tuyên Quang vững bước trên chặng đường mới.

Sắc thu hội tụ

Mùa thu Tuyên Quang hôm nay trải dài trên một không gian rộng lớn, từ những cánh rừng chiến khu đến cao nguyên đá hùng vĩ; từ dòng Lô, dòng Gâm xanh biếc đến những thửa ruộng bậc thang nối tiếp lưng trời.

Khi những cơn mưa cuối hạ thưa dần, Hoàng Su Phì bước vào mùa vàng. Lúa trên những thửa ruộng bậc thang chuyển dần từ xanh sang vàng, uốn lượn quanh sườn núi, hòa cùng màu nâu của đất, màu xanh của rừng, tạo nên bức tranh vừa kỳ vĩ, vừa bình yên.

Thảo nguyên Suôi Thầu trong nắng chiều

Trên thảo nguyên Suôi Thầu, sắc thu mang vẻ đẹp khoáng đạt và nguyên sơ. Giữa không gian mênh mang ở độ cao cả ngàn mét trên mực nước biển, những thảm cỏ, hàng sa mộc, nương ngô, ruộng lúa và những nếp nhà trình tường ẩn hiện trong sương sớm. Khi mùa màng khép lại, hoa dại và tam giác mạch khoe sắc trên các triền nương, phủ lên thảo nguyên những khoảng màu mềm mại giữa mây trời.

Qua Hồng Thái là vùng lê đặc sản mang vị ngọt thanh mát của miền cao. Những triền ruộng bậc thang ẩn hiện trong mây, bản làng nép bên sườn núi làm cho cảnh sắc nơi đây thêm yên bình, trù phú. Trên dòng sông Gâm, sắc thu in bóng xuống mặt nước xanh trong; núi rừng, bản làng ven sông hiện lên thơ mộng trong sương sớm và nắng chiều. Vẻ đẹp ấy không chỉ là món quà của thiên nhiên, mà đang trở thành nguồn lực để người dân phát triển sản xuất, du lịch, xây dựng cuộc sống ấm no trên chính quê hương mình.

Thuyền đánh tôm trên lòng hồ Na Hang. Theo dòng Gâm ngược lên thượng nguồn là vùng đất Bắc Mê, nơi có di tích lịch sử Căng Bắc Mê.

Trên Cao nguyên đá Đồng Văn, mùa thu hiện hữu trong sự chuyển màu của thảm thực vật, trong sắc hồng tím của hoa tam giác mạch giữa đá xám. Ở Sơn Vĩ, những bông hoa hải quỳ lặng lẽ khoe sắc trên các sườn núi. Dưới vực sâu, dòng Nho Quế uốn lượn với sắc xanh ngọc bích. Nơi địa đầu Tổ quốc, lá cờ đỏ sao vàng trên Cột cờ Quốc gia Lũng Cú tung bay giữa trời thu, khẳng định chủ quyền thiêng liêng và ý chí bảo vệ vững chắc từng tấc đất biên cương.

Nếu vùng cao mang vẻ đẹp trầm mặc, khoáng đạt thì phố phường Tuyên Quang lại rực sáng trong sắc màu Lễ hội Thành Tuyên. Từ những mô hình đèn Trung thu do người dân cùng chung tay sáng tạo, lễ hội đã trở thành điểm hẹn văn hóa độc đáo, thể hiện tinh thần đoàn kết, tình yêu quê hương và góp phần quảng bá hình ảnh đất, người Tuyên Quang đến với du khách trong nước, quốc tế.

Lễ hội Thành Tuyên năm 2026 với chủ đề "Lung linh đêm hội trăng rằm".

Mùa thu của niềm tin và khát vọng

Tuyên Quang hôm nay đang bước vào một chặng đường phát triển mới. Không gian rộng mở hơn, tiềm năng phong phú hơn, nhưng phía trước cũng đặt ra nhiều nhiệm vụ mới. Trên nền tảng truyền thống cách mạng và sức mạnh đoàn kết của Nhân dân các dân tộc, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân trong tỉnh đang nỗ lực xây dựng quê hương phát triển nhanh, bền vững, giữ gìn bản sắc văn hóa và không ngừng nâng cao đời sống Nhân dân.

Những con đường mới đang nối gần hơn các vùng miền. Các di tích lịch sử được bảo tồn, phát huy giá trị; cảnh quan thiên nhiên và bản sắc văn hóa các dân tộc từng bước trở thành nguồn lực cho phát triển du lịch. Những sản vật của núi rừng được nâng cao giá trị, góp phần tạo sinh kế và mở ra hướng đi mới cho người dân. Giữa nhịp sống đổi thay, những giá trị của mùa thu cách mạng vẫn luôn được trân trọng. Đó là điểm tựa tinh thần để mỗi cán bộ, đảng viên và người dân tiếp tục nêu cao trách nhiệm, khơi dậy ý chí tự lực, tự cường, chung sức xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh.

Từ Tân Trào, Kim Bình lịch sử đến miền đá nơi cực Bắc; từ những ký ức ở Căng Bắc Mê, Trọng Con, Nàn Ma, Đồng Văn đến ruộng bậc thang Hoàng Su Phì vàng óng; từ thảo nguyên Suôi Thầu mênh mang, dòng Nho Quế, dòng Gâm xanh biếc đến đêm hội Thành Tuyên rực rỡ sắc màu, mùa thu Tuyên Quang là sự hòa quyện của lịch sử, thiên nhiên, văn hóa và con người.

Trong dòng chảy ấy có âm vang của mùa thu độc lập, có chiều sâu của ký ức, vẻ đẹp của quê hương và nhịp bước của một miền đất đang vươn mình hướng tới tương lai. Mùa thu đi qua năm tháng, nhưng tinh thần mùa thu cách mạng vẫn còn mãi, tiếp thêm niềm tin và sức mạnh để Tuyên Quang viết tiếp những trang mới trên hành trình phát triển.

Nguyên Minh