Nhiều năm nay, công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ luôn được Đảng, Nhà nước đặc biệt quan tâm. Đó là sự tiếp nối đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa” của dân tộc; là trách nhiệm của thế hệ hôm nay đối với những người đã hiến dâng tuổi xuân, máu xương cho đất nước. Từ năm 1975 đến nay, cả nước đã tìm kiếm, quy tập được trên 1 triệu hài cốt liệt sĩ, an táng tại hơn 3.000 nghĩa trang liệt sĩ trên toàn quốc. Tuy nhiên, hiện nay vẫn còn khoảng 175.000 hài cốt liệt sĩ chưa được tìm kiếm, quy tập; khoảng 300.000 phần mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính. Những con số ấy cho thấy hành trình tri ân vẫn còn rất dài và đòi hỏi sự vào cuộc bền bỉ của cả hệ thống chính trị cùng toàn xã hội. Trong khi đó, thời gian đã lùi xa sau chiến tranh, nhân chứng ngày càng ít, địa hình, địa vật có nhiều thay đổi, gây không ít khó khăn cho công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Ngày 22/3/2026, Ban Chỉ đạo Quốc gia 515 phát động “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin” trên phạm vi cả nước. Đây là hoạt động có ý nghĩa chính trị, nhân văn sâu sắc, thể hiện trách nhiệm, tình cảm và lòng biết ơn của Đảng, Nhà nước và Nhân dân đối với những người đã anh dũng hy sinh vì sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc; đồng thời tiếp tục khẳng định đạo lý truyền thống “Uống nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa” của dân tộc Việt Nam.

Quán triệt tinh thần chỉ đạo của Ban Chỉ đạo Quốc gia 515, tỉnh Tuyên Quang đã khẩn trương kiện toàn Ban Chỉ đạo các cấp, ban hành các văn bản lãnh đạo, chỉ đạo và triển khai đồng bộ nhiều nhiệm vụ, giải pháp phù hợp với điều kiện thực tiễn địa phương. Công tác tuyên truyền được đẩy mạnh với nhiều hình thức đa dạng, góp phần nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cấp ủy, chính quyền, lực lượng vũ trang và Nhân dân trong việc cung cấp, xác minh thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ, tạo sự đồng thuận và huy động sức mạnh của cả hệ thống chính trị tham gia thực hiện nhiệm vụ. Để phục vụ công tác giám định ADN, xác định danh tính các liệt sĩ còn thiếu thông tin, Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh đã tổ chức triển khai việc lấy mẫu, bàn giao mẫu và số hóa thông tin mẫu hài cốt liệt sĩ tại các nghĩa trang trên địa bàn. Toàn bộ quy trình được thực hiện nghiêm ngặt theo quy định chuyên môn, từ khâu chuẩn bị hồ sơ, xác định vị trí phần mộ, khai quật, lấy mẫu, niêm phong, lập mã định danh đến cập nhật dữ liệu số hóa và bảo quản mẫu. Sau khi hoàn tất việc lấy mẫu, các phần mộ đều được hoàn trả nguyên trạng, bảo đảm sự tôn nghiêm, trang trọng và tuyệt đối an toàn.

Ban Chỉ đạo tỉnh Tuyên Quang về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tổ chức hội nghị đánh giá công tác triển khai “Chiến dịch 500 ngày đêm”

Theo thống kê, toàn tỉnh có 4.370 liệt sĩ hy sinh trong cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc. Đến nay đã tìm kiếm, quy tập được 3.083 hài cốt liệt sĩ; còn 1.261 hài cốt chưa xác định được vị trí, chủ yếu tại các khu vực biên giới có địa hình núi cao, hiểm trở. Từ khi phát động chiến dịch đến nay, các cơ quan, đơn vị đã tích cực khảo sát, thu thập, xác minh thông tin liên quan đến liệt sĩ và mộ liệt sĩ; qua rà soát đã xác định được 7 khu vực trọng điểm với 147 nguồn tin phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập. Đồng thời, các lực lượng chức năng đã triển khai rà phá bom mìn, vật nổ trên diện tích hơn 1.335 ha, đạt gần 30% kế hoạch đề ra.

Ban Chỉ đạo tỉnh cũng xây dựng kế hoạch lấy mẫu sinh phẩm hài cốt liệt sĩ và thân nhân liệt sĩ để giám định ADN. Theo đó, toàn tỉnh có 170 mộ liệt sĩ cần lấy mẫu giám định ADN, chia làm 2 giai đoạn thực hiện từ năm 2026 đến năm 2030. Riêng giai đoạn 1, từ tháng 6-2026 đến tháng 7-2027 sẽ lấy mẫu đối với 92 mộ chưa xác định được thông tin tại 10 nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn tỉnh. Giai đoạn 2, từ tháng 7/2026 đến năm 2030 lấy mẫu đối với 78 mộ có mộ phần nhưng chưa xác định được danh tính trong các nghĩa trang Từ đầu năm 2026 đến nay, Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ đã tìm kiếm, cất bốc và quy tập được 17 hài cốt liệt sĩ, gồm 14 mộ đơn và 3 mộ tập thể. Những kết quả bước đầu đạt được là minh chứng cho tinh thần trách nhiệm, sự nỗ lực, quyết tâm của các cấp, các ngành và lực lượng tham gia thực hiện nhiệm vụ, góp phần từng bước làm vơi đi nỗi đau chiến tranh, đáp ứng nguyện vọng tha thiết của thân nhân liệt sĩ và Nhân dân.

Công tác tìm kiếm, quy tập tại điểm cao 685

Việc lấy mẫu sinh phẩm hài cốt liệt sĩ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong quá trình xây dựng và hoàn thiện cơ sở dữ liệu gene liệt sĩ và thân nhân liệt sĩ trên phạm vi toàn quốc. Kết quả giám định ADN sẽ là cơ sở khoa học tin cậy để đối chiếu, xác minh thông tin, góp phần trả lại tên cho những người con ưu tú của dân tộc còn chưa xác định được danh tính. Cùng với đó, tỉnh đang đẩy mạnh số hóa dữ liệu liệt sĩ, mộ liệt sĩ và thân nhân liệt sĩ, từng bước chuẩn hóa và cập nhật trên hệ thống cơ sở dữ liệu điện tử, phục vụ hiệu quả công tác quản lý, tra cứu, đối chiếu và xác minh thông tin trong thời gian tới.

Trong quá trình triển khai chiến dịch, lực lượng Công an tỉnh đã chủ động rà soát, thu thập, cập nhật thông tin liệt sĩ và thân nhân liệt sĩ; phối hợp xác minh, đối chiếu thông tin phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ theo quy định. Đồng thời, tham mưu bảo đảm an ninh, trật tự trong suốt quá trình thực hiện chiến dịch, nhất là tại các địa điểm lấy mẫu hài cốt để giám định ADN; tăng cường nắm tình hình, kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý các hành vi lợi dụng hoạt động tâm linh, mê tín dị đoan hoặc đưa thông tin sai sự thật gây ảnh hưởng đến công tác tìm kiếm, quy tập liệt sĩ.

Lực lượng chức năng tiến hành lấy mẫu và số hóa thông tin hài cốt liệt sĩ

Song song với việc lấy mẫu hài cốt tại các nghĩa trang, các địa phương, đơn vị cũng tích cực rà soát, lập danh sách thân nhân liệt sĩ trên địa bàn để phục vụ công tác thu nhận mẫu ADN. Đối với những trường hợp thân nhân tuổi cao, sức yếu hoặc gặp khó khăn trong đi lại, các tổ công tác trực tiếp đến tận nơi để lấy mẫu, bảo đảm thuận lợi và đúng quy định. Các mẫu sau khi thu nhận sẽ được giải trình tự gene, cập nhật vào Ngân hàng Gene thân nhân liệt sĩ và đồng bộ trên hệ thống dữ liệu quốc gia. Chiến dịch 500 ngày đêm không chỉ là nhiệm vụ chính trị quan trọng mà còn là hành trình tri ân sâu sắc đối với những người đã ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Mỗi thông tin được xác minh, mỗi hài cốt liệt sĩ được tìm thấy, mỗi danh tính được xác định đều mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, góp phần làm tròn trách nhiệm của thế hệ hôm nay đối với các anh hùng liệt sĩ, tiếp tục bồi đắp truyền thống yêu nước, lòng biết ơn và niềm tự hào dân tộc trong các tầng lớp Nhân dân.

Mặc dù đạt được nhiều kết quả tích cực, song công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức. Phần lớn các khu vực nghi có hài cốt liệt sĩ còn nằm ở địa hình núi cao, hiểm trở, khiến việc khảo sát, xác minh và tổ chức tìm kiếm gặp nhiều trở ngại. Nguồn thông tin phục vụ công tác tìm kiếm ngày càng hạn chế do nhân chứng trực tiếp tuổi đã cao, trí nhớ giảm sút hoặc đã qua đời; nhiều hồ sơ, tài liệu lưu trữ chưa đầy đủ, thiếu tính đồng bộ, gây khó khăn cho việc xác định chính xác vị trí chôn cất liệt sĩ.

Đối với công tác xác định danh tính hài cốt liệt sĩ bằng phương pháp giám định ADN, phần lớn hài cốt đã được an táng từ nhiều năm trước, chịu tác động của điều kiện tự nhiên, khí hậu và môi trường nên chất lượng mẫu sinh phẩm bị suy giảm, ảnh hưởng đến quá trình phân tích, giám định. Bên cạnh đó, nhiều nghĩa trang đã trải qua quá trình quy tập, di chuyển, cải tạo, nâng cấp qua các thời kỳ, làm phát sinh khó khăn trong việc xác định vị trí phần mộ và đối chiếu thông tin. Việc thu nhận mẫu ADN thân nhân liệt sĩ cũng gặp không ít trở ngại khi nhiều thân nhân trực hệ đã qua đời, số còn lại sinh sống phân tán ở nhiều địa phương khác nhau hoặc chưa có đầy đủ thông tin để xác minh, kết nối. Đây là những thách thức lớn, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ, kiên trì và trách nhiệm của các cấp, các ngành cùng sự chung tay của toàn xã hội nhằm từng bước tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính các liệt sĩ còn thiếu thông tin, góp phần thực hiện tốt chính sách đền ơn đáp nghĩa của Đảng và Nhà nước.

Việc tìm lại tên cho các liệt sĩ không chỉ là nhiệm vụ chính trị quan trọng, mà còn là mệnh lệnh từ trái tim, là trách nhiệm thiêng liêng của cả hệ thống chính trị, của toàn dân đối với những người đã hy sinh vì đất nước. Đây cũng là dịp để giáo dục truyền thống yêu nước, lòng tự hào dân tộc cho các thế hệ hôm nay và mai sau. Trước những khó khăn trên, Ban Chỉ đạo sẽ tiếp tục huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, phát huy vai trò của các cấp, ngành, địa phương và các tổ chức đoàn thể. sẽ tiếp tục tăng cường tuyên truyền, vận động nhân dân, cựu chiến binh, nhân chứng lịch sử và thân nhân liệt sĩ cung cấp thông tin liên quan; đẩy nhanh tiến độ thu nhận mẫu sinh phẩm ADN thân nhân liệt sĩ và lấy mẫu hài cốt liệt sĩ theo phương châm “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ tiến độ, rõ kết quả”.

                                               Khánh Ngân

 Nguồn: Ban Biên tập