Tổng Bí thư Tô Lâm thăm hỏi, tặng quà cho bệnh nhân đang điều trị tại Bệnh viện Hữu nghị _Ảnh: TTXVN

Trong bối cảnh đó, Nghị quyết số 72-NQ/ TW, ngày 9-9-2025, của Bộ Chính trị “Về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân” được ban hành, thể hiện sự quan tâm chiến lược toàn diện của Đảng đối với vấn đề sức khỏe nhân dân trong giai đoạn mới. Nghị quyết khẳng định sức khỏe là vốn quý nhất của con người, là nền tảng quan trọng cho hạnh phúc của mọi người, cho tồn vong của dân tộc và sự phát triển thịnh vượng, bền vững của đất nước. Nghị quyết nhấn mạnh chăm sóc sức khỏe không chỉ là mục tiêu, mà còn là động lực phát triển, giữ vị trí ưu tiên trong chiến lược, chính sách phát triển quốc gia, đồng thời là trách nhiệm của toàn hệ thống chính trị, toàn xã hội và mọi công dân. Một điểm nhấn cốt lõi của Nghị quyết số 72-NQ/TW là yêu cầu đổi mới mạnh mẽ tư duy và hành động trong lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân. Theo đó, lĩnh vực y tế và quản lý nhà nước về y tế không còn là lĩnh vực hành chính - chuyên môn hẹp, mà là bộ phận hữu cơ trong chiến lược phát triển con người và phát triển kinh tế - xã hội. Nghị quyết đặt người dân vào vị trí trung tâm, ưu tiên xây dựng chính sách bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe thể chất, tinh thần, tầm vóc, tuổi thọ và số năm sống khỏe mạnh; hướng tới mục tiêu mọi người dân được tiếp cận đầy đủ, công bằng và bình đẳng dịch vụ y tế chất lượng, đặc biệt là trẻ em, người nghèo và nhóm chính sách xã hội. Nghị quyết số 72-NQ/TW đồng thời xác định chuyển mạnh trọng tâm sang phòng bệnh, bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân liên tục trong suốt vòng đời, coi y tế dự phòng, y tế cơ sở và y học cổ truyền là nền tảng. Việc đầu tư đồng bộ về nhân lực, cơ sở vật chất và trang thiết bị cho trạm y tế cấp xã được đặt lên hàng đầu, nhằm nâng cao năng lực cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu, phát hiện sớm bệnh tật và quản lý sức khỏe cộng đồng ngay từ cơ sở; qua đó góp phần giảm tải cho y tế tuyến trên và tăng cường hiệu quả phòng bệnh, chữa bệnh toàn diện. Bên cạnh đó, Nghị quyết chỉ đạo hoàn thiện thể chế, huy động và sử dụng hiệu quả nguồn lực; đẩy mạnh khoa học, công nghệ và chuyển đổi số; cải cách tài chính y tế để bảo đảm hiệu quả, bền vững của bảo hiểm y tế và cơ chế tài chính liên quan. Các mục tiêu đến năm 2030 hướng đến môi trường sống chất lượng tốt hơn, chỉ số sức khỏe và bao phủ dịch vụ chăm sóc sức khỏe thiết yếu tiệm cận mặt bằng phát triển trong khu vực, tuổi thọ trung bình và số năm sống khỏe mạnh của người dân tăng lên; đồng thời, xây dựng hệ thống y tế hiện đại, công bằng, hiệu quả và bền vững, lấy phòng bệnh làm ưu tiên.

Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển nhanh và bền vững, hội nhập quốc tế sâu rộng, đồng thời đối mặt với già hóa dân số, bệnh không lây nhiễm gia tăng và tác động đa chiều của biến đổi khí hậu, yêu cầu đối với nguồn lực con người ngày càng toàn diện và khắt khe hơn. Chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng dựa nhiều hơn vào tri thức, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đòi hỏi một lực lượng lao động khỏe mạnh cả về thể chất lẫn tinh thần. Sức khỏe thể chất vì thế không còn được hiểu đơn thuần là trạng thái “không bệnh tật”, mà là trạng thái sức khỏe tích cực, bền bỉ, có khả năng chống chịu, thích ứng và phục hồi trước cú sốc về kinh tế, xã hội và môi trường. Yêu cầu nâng cao sức khỏe thể chất trở thành nền tảng vật chất - sinh học trực tiếp của nguồn lực con người chất lượng cao, điều kiện tiên quyết để thực hiện thành công các mục tiêu phát triển quốc gia trong giai đoạn mới.

Từ nền tảng lý luận của chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh đến các quyết sách chiến lược của Đảng trong Nghị quyết số 20-NQ/TW, Nghị quyết số 72-NQ/TW và các định hướng lớn của Đại hội XIII, có thể khẳng định: nâng cao sức khỏe thể chất là điều kiện căn bản để phát triển con người toàn diện, là nhân tố quyết định chất lượng nguồn lực con người, đồng thời là yếu tố then chốt thúc đẩy phát triển nhanh và bền vững đất nước.

Chiến lược bảo vệ, chăm sóc sức khỏe nhân dân: Từ quan điểm đến hành động chính sách

Nghị quyết số 20-NQ/TW, của Ban Chấp hành Trung ương khóa XII đánh dấu bước chuyển căn bản trong tư duy của Đảng: từ mô hình y tế nặng về khám bệnh, chữa bệnh sang mô hình y tế lấy con người làm trung tâm, lấy phòng bệnh, bảo vệ và nâng cao sức khỏe làm nền tảng. Đây là sự điều chỉnh mang tính chiến lược, phản ánh nhận thức ngày càng đầy đủ và toàn diện hơn về mối quan hệ giữa sức khỏe nhân dân với phát triển bền vững đất nước. Trong bối cảnh Việt Nam đồng thời đối mặt với gánh nặng kép bệnh tật, già hóa dân số nhanh và tác động ngày càng sâu sắc của biến đổi khí hậu - môi trường, cách tiếp cận này không chỉ phù hợp với xu thế y tế hiện đại, mà còn đáp ứng trực tiếp yêu cầu cấp bách của thực tiễn.

Trên tinh thần đó, nâng cao sức khỏe thể chất không còn được nhìn nhận như một hợp phần kỹ thuật riêng lẻ của ngành y tế mà trở thành trục xuyên suốt của hệ thống chính sách phát triển con người. Thể chất gắn bó hữu cơ với chính sách dân số, giáo dục, thể dục thể thao, lao động, việc làm và an sinh xã hội; là kết quả tổng hợp của điều kiện sống, môi trường xã hội, dinh dưỡng, mức độ vận động thể lực và khả năng tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe cơ bản. Chăm sóc sức khỏe vì thế không chỉ diễn ra trong cơ sở khám, chữa bệnh, mà bắt đầu từ gia đình, nhà trường, cộng đồng và môi trường sống; không chỉ là trách nhiệm của ngành y tế, mà là nhiệm vụ chung của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội.

Văn kiện Đại hội XIII nhấn mạnh yêu cầu xây dựng một nước Việt Nam phát triển, trong đó con người Việt Nam có sức khỏe, trí tuệ, bản lĩnh, khát vọng phát triển và trách nhiệm xã hội cao. Để hiện thực hóa mục tiêu đó, chính sách y tế không dừng ở việc bảo đảm khả năng tiếp cận dịch vụ khám, chữa bệnh, mà cần tập trung mạnh mẽ hơn vào giải pháp nâng cao thể chất ngay từ giai đoạn đầu của vòng đời con người: từ chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ em; cải thiện dinh dưỡng và giáo dục thể chất học đường; đến hình thành lối sống lành mạnh trong suốt quá trình trưởng thành và già hóa khỏe mạnh. Đây là cách tiếp cận dự phòng - nâng cao sức khỏe từ gốc, tạo tiền đề giảm gánh nặng bệnh tật và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân trong dài hạn.

Gần đây, các kết luận định hướng của đồng chí Tổng Bí thư tại các buổi làm việc với Đảng ủy Chính phủ và các bộ, ngành tiếp tục nhấn mạnh quan điểm xuyên suốt: công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân vừa là mục tiêu, vừa là động lực của phát triển nhanh và bền vững; sức khỏe phải được đặt ở vị trí ưu tiên trong mọi chiến lược, chính sách phát triển; coi đây là một trong những nhiệm vụ chính trị hàng đầu. Việc định hướng nghiên cứu xây dựng đột phá mới về chăm sóc sức khỏe nhân dân cho thấy quyết tâm chính trị cao của Đảng trong tháo gỡ “điểm nghẽn” thể chế, nguồn lực và tổ chức thực hiện, hướng tới kết quả cụ thể, có thể đo lường, giám sát và đánh giá.

Trên cơ sở đó, Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị đã cụ thể hóa mạnh mẽ hơn quan điểm phát triển y tế lấy con người làm trung tâm. Nghị quyết khẳng định sức khỏe là vốn quý nhất của con người, là nền tảng hạnh phúc của mỗi cá nhân, sự phát triển bền vững của xã hội và sức mạnh quốc gia; đồng thời, nhấn mạnh yêu cầu chuyển mạnh sang chăm sóc sức khỏe chủ động, coi y tế dự phòng, y tế cơ sở và nâng cao sức khỏe thể chất cộng đồng là nền tảng của hệ thống y tế quốc gia. Từ đó, yêu cầu đặt ra đối với thiết kế chính sách là theo hướng tích hợp, đồng bộ và liên ngành, bảo đảm tính hệ thống, tính liên tục và tính công bằng trong tiếp cận.

Từ góc độ phát triển nguồn lực con người, chính sách y tế cần được thiết kế theo hướng tích hợp mục tiêu nâng cao sức khỏe thể chất với nâng cao năng suất lao động, chất lượng giáo dục, hiệu quả an sinh xã hội và năng lực cạnh tranh quốc gia. Một lực lượng lao động khỏe mạnh không chỉ giúp giảm chi phí y tế và gánh nặng an sinh trong dài hạn, mà còn trực tiếp nâng cao hiệu suất làm việc, khả năng sáng tạo, tính linh hoạt và năng lực thích ứng với chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và hội nhập quốc tế sâu rộng. Cách tiếp cận này cho thấy, nâng cao sức khỏe thể chất không phải là khoản chi tiêu phúc lợi thuần túy, mà là đầu tư chiến lược cho phát triển, là điều kiện quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn mới.

Như vậy, từ quan điểm của Nghị quyết số 20-NQ/TW đến định hướng và giải pháp đột phá của Nghị quyết số 72-NQ/TW, có thể thấy rõ sự nhất quán và phát triển trong tư duy của Đảng về vai trò nâng cao sức khỏe thể chất trong chiến lược bảo vệ, chăm sóc sức khỏe nhân dân. Nâng cao sức khỏe thể chất vì thế trở thành cầu nối trực tiếp giữa chính sách y tế với mục tiêu phát triển nguồn lực con người chất lượng cao, góp phần củng cố nền tảng phát triển bền vững đất nước.

Nâng cao chất lượng nguồn lực con người: nền tảng bền vững cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Lãnh đạo Bộ Y tế đạp xe hưởng ứng chiến dịch truyền thông phòng, chống tác hại thuốc lá. _Ảnh: baodautu.vn

Thực tiễn cho thấy, nâng cao sức khỏe thể chất chỉ có thể đạt hiệu quả bền vững khi được triển khai đồng bộ, có sự lãnh đạo thống nhất của Đảng, sự quản lý hiệu lực, hiệu quả của Nhà nước và sự tham gia tích cực, chủ động của toàn xã hội. Đây không chỉ là yêu cầu về tổ chức thực hiện chính sách y tế, mà còn là vấn đề mang tính chính trị - xã hội sâu sắc, gắn trực tiếp với chiến lược phát triển con người và bảo đảm sức mạnh tổng hợp của quốc gia. Trong giai đoạn tới, trọng tâm đặt ra là tiếp tục cụ thể hóa và tổ chức thực hiện hiệu quả quan điểm, mục tiêu của Nghị quyết số 20-NQ/TW, Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị và định hướng trong Văn kiện Đại hội XIV; đồng thời, hoàn thiện điều kiện chính trị, pháp lý và nguồn lực để triển khai các đột phá mới trong công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.

Trước hết, tiếp tục nâng cao nhận thức và trách nhiệm chính trị của cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền về vai trò nền tảng của thể chất đối với phát triển con người và phát triển đất nước. Nâng cao sức khỏe nhân dân phải được coi là một nội dung cốt lõi của chính sách phát triển, được lồng ghép thực chất vào chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội các cấp, gắn với mục tiêu, chỉ tiêu, nguồn lực và cơ chế giám sát - đánh giá cụ thể; khắc phục tình trạng dừng ở chương trình chuyên ngành hoặc triển khai theo phong trào.

Thứ hai, tập trung thực hiện nhất quán định hướng chuyển trọng tâm sang chăm sóc sức khỏe chủ động, coi phòng bệnh, nâng cao thể chất và quản lý sức khỏe suốt vòng đời là trọng tâm của hệ thống y tế. Trong đó, y tế dự phòng, y tế cơ sở và hoạt động nâng cao sức khỏe thể chất cộng đồng giữ vai trò then chốt, là tuyến đầu bảo vệ sức khỏe nhân dân. Đầu tư cho nâng cao thể chất là đầu tư cho tương lai: không chỉ mang ý nghĩa nhân văn, mà còn tạo lợi ích kinh tế - xã hội lâu dài, giảm gánh nặng bệnh tật, tiết kiệm chi phí y tế và an sinh; đồng thời, gia tăng số năm sống khỏe mạnh, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và năng suất lao động xã hội.

Thứ ba, xây dựng môi trường sống lành mạnh, tạo điều kiện thuận lợi để người dân rèn luyện thể lực, hình thành và duy trì lối sống tích cực. Sức khỏe thể chất của con người không chỉ phụ thuộc vào dịch vụ y tế, mà chịu tác động trực tiếp từ điều kiện sống, môi trường tự nhiên và môi trường xã hội. Vì vậy, nâng cao sức khỏe thể chất đòi hỏi cơ chế phối hợp liên ngành chặt chẽ giữa y tế với giáo dục, văn hóa - thể thao, xây dựng, giao thông, môi trường, truyền thông và các tổ chức chính trị - xã hội. Phát triển không gian công cộng, thiết chế văn hóa - thể thao cơ sở; bảo đảm an toàn thực phẩm; kiểm soát yếu tố tiềm ẩn nguy hại đối với sức khỏe; khuyến khích vận động thể lực trong cộng đồng,… là nội dung cần được quan tâm đồng bộ trong quá trình hoạch định và thực thi chính sách.

Thứ tư, phát huy vai trò của mỗi người dân trong chăm sóc và nâng cao sức khỏe. Mỗi người dân cần nhận thức rõ chăm sóc và nâng cao sức khỏe bản thân không chỉ là quyền lợi, mà còn là trách nhiệm đối với gia đình, xã hội và Tổ quốc và chuyển hóa thành hành vi tự giác, bền bỉ của cộng đồng và từng cá nhân. Văn hóa rèn luyện thân thể, lối sống lành mạnh, chủ động phòng bệnh cần được coi là một bộ phận quan trọng của xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện trong thời kỳ mới.

Trong bối cảnh nhiều thời cơ đan xen thách thức, nâng cao sức khỏe thể chất của nhân dân có ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi y tế, trở thành yếu tố bảo đảm sức mạnh nội sinh của quốc gia. Một dân tộc với những người dân có thể lực tốt, bền bỉ sẽ có khả năng chống chịu cao trước biến động kinh tế, xã hội, môi trường và an ninh phi truyền thống; đồng thời, tạo nền tảng vững chắc cho xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ và hội nhập quốc tế sâu rộng.

Thực hiện hiệu quả Nghị quyết của Đảng về bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân chính là cụ thể hóa quan điểm phát triển lấy con người làm trung tâm, là chủ thể và là mục tiêu cao nhất của sự nghiệp đổi mới. Nâng cao sức khỏe thể chất không chỉ góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân, mà còn trực tiếp củng cố tiềm lực quốc gia, tăng cường sức mạnh tổng hợp, phục vụ đắc lực cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong giai đoạn phát triển mới./.

 ĐÀO HỒNG LAN

 Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Y tế

 Nguồn: Báo Quân đội nhân dân

---------------

(1) Nghị quyết số 20-NQ/TW, ngày 25-10-2017, của Hội nghị Trung ương 6 khóa XII, “Về tăng cường công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân trong tình hình mới”
(2) Nghị quyết số 72-NQ/TW, ngày 9-9-2025, của Bộ Chính trị, “Về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân”
(3) Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, t. 4, tr. 240