Gia đình ông Hoàng Văn Kỷ là một trong những hộ đầu tiên thử nghiệm trồng dâu, nuôi tằm bên soi Sính. Nhấp một ngụm trà nóng hổi, đôi mắt ông sáng lên khi kể về những ngày đầu đưa cây dâu tằm xuống đất này. Ông bảo khoảng 10 năm trước, nuôi tằm vất vả lắm vì bà con phải đi lại nhiều. Trứng tằm thì phải lặn lội về tận Lập Thạch (Vĩnh Phúc) để mua. Công đoạn nuôi cũng phức tạp hơn khi phải chăm chút từ khi ấp trứng đến khi tằm nở thành con non. Dù gia đình có việc bận đến mấy thì lúc nào cũng phải có người kè kè bên nong tằm, sơ sảy là hỏng cả mẻ. Giờ đây, 20 sào trồng dâu của gia đình ông Kỷ đa phần là loại dâu tằm giống mới cho năng suất cao. Thay vì phải ấp trứng như trước thì giờ những giống tằm được các thương lái ở Văn Chấn (Yên Bái) mang sang tận nơi. Ông bảo, trồng dâu, nuôi tằm vì thế cũng đỡ nhọc nhằn hơn.

Nhà tằm để nuôi tằm trong thời kỳ ăn rỗi, nếu tằm khỏe, bước vào nhà tằm sẽ có mùi thơm mộc mạc của dâu.

Bà Nguyễn Thị Hoa là người gắn bó hơn 20 năm với nghề nuôi tằm. Đặt những bao dâu vừa hái trở về, trên trán còn lấm tấm mồ hôi, bà chỉ tay sang bên kia nói, bãi bồi trải dài phù sa, đám dâu tằm trồng ở đây cứ thế lên mơn mởn. Thời điểm tằm ăn rỗi, mỗi ngày vợ chồng ông bà phải đi hái 10 - 12 bao lá dâu. Mùa cạn thì có thể đi xe máy sang soi, nhưng mùa mưa lũ thì cực lắm. Nói rồi, bà liền một mạch giới thiệu về nhà tằm, né tre, né gỗ, tuổi tằm, kén đôi, kén đơn... như đang truyền nghề cho thế hệ sau một cách chuyên nghiệp. Bà bảo: “Con tằm rút ruột nhả tơ, mình cũng hết lòng hết dạ vì nó thì nó sẽ không phụ công mình”.

Đến nay, nhiều hộ gia đình trong thôn như gia đình bà Hoa, ông Thanh, ông Kỷ, ông Vượng… đều là những hộ thu nhập khá dựa vào nghề trồng dâu, nuôi tằm. Trung bình mỗi tháng từ 2 - 3 lứa tằm đạt sản lượng 70 - 100 kg kén sẽ cho thu nhập từ 15 - 30 triệu đồng. Dù thu nhập khá, thế nhưng những người nuôi tằm nơi đây vẫn chất chứa trong lòng nhiều trăn trở…   

Một thời, trồng dâu, nuôi tằm ở thôn 10, xã Tân Long trở thành nghề thịnh vượng với hơn 40 hộ tham gia. Thế nhưng do giá cả thị trường bấp bênh, lại chưa làm chủ được kỹ thuật, chất lượng kén không đồng đều khiến giá sản phẩm sụt giảm, nhiều hộ không thể trụ vững.

Tôi theo chân bà Nguyễn Thị Liên lội bì bõm dưới bãi dâu tằm bị ngập nước. Bà bảo: “So với trồng lúa, trồng ngô thì trồng dâu, nuôi tằm cho hiệu quả kinh tế cao hơn gấp nhiều lần. Đặc biệt, giống tằm trắng lưỡng hệ mới đang được các hộ nuôi giá trị kinh tế cao hơn tằm vàng ngày xưa nên gia đình thu nhập ổn định hơn xưa. Nếu có thể mở rộng được nghề thì chắc chắn nhiều hộ sẽ vươn lên xóa đói, giảm nghèo”.

Nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho người dân phát triển nghề trồng dâu, nuôi tằm gắn với xây dựng nông thôn mới, UBND xã Tân Long đã có chủ trương quy hoạch vùng chuyên canh trồng dâu tập trung. Đồng chí Hoàng Thị Hằng, Phó Chủ tịch UBND xã Tân Long nói, nhiều chính sách hỗ trợ bà con cũng được triển khai đồng bộ như cho vay vốn phát triển sản xuất; cung ứng nguồn giống chất lượng; thành lập các hội, nhóm để chia sẻ kinh nghiệm, giúp nhau phát triển kinh tế. UBND xã cũng khuyến khích bà con trên địa bàn thôn, xã chuyển đổi đất ruộng hiệu quả kinh tế thấp sang phát triển trồng dâu, nuôi tằm… Cùng với việc mở rộng diện tích canh tác, nhân rộng mô hình phát triển kinh tế, chính quyền xã cũng chủ trương thành lập hợp tác xã, tiến tới xây dựng thương hiệu cho sản phẩm. Từ đó giúp giải quyết việc làm, ổn định thu nhập cho bà con nông dân.

Ma Văn Đội, Ban Dân vận Tỉnh uỷ