Bản sắc văn hóa dân tộc là tổng hòa những giá trị văn hóa bền vững tạo nên nét đặc sắc, độc đáo, riêng có về diện mạo, cốt cách, tâm hồn, lối sống… của một dân tộc, là "tấm thẻ căn cước" phân biệt dân tộc này với dân tộc khác, góp phần tạo nên sự phong phú, đa dạng của nền văn hóa nhân loại. Tuy nhiên, trong thời đại công nghệ số, mạng xã hội phát triển, nhiều người - nhất là giới trẻ lại đắm chìm trong thế giới công nghệ, dẫn đến hệ lụy là những luồng văn hóa ngoại lai, không chọn lọc tràn vào, làm mất đi vẻ đẹp văn hóa truyền thống của dân tộc mình. Trước thực trạng đó, năm 2023 Phòng Văn hóa, thông tin huyện Na Hang đã phối hợp mở một số lớp truyền dạy bảo tồn văn hoá dân gian truyền thống và hỗ trợ hoạt động cho các đội văn nghệ tại một số địa phương trên địa bàn huyện.

Nhận thức được ý nghĩa và tầm quan trọng trong việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa phi vật thể của huyện nhà Phòng Văn hóa, thông tin huyện đã phối hợp với UBND xã Đà Vị mở lớp truyền dạy bảo tồn văn hoá dân gian truyền thống và hỗ trợ hoạt động cho đội văn nghệ tại thôn Bản Lục xã Đà Vị. Lớp học được mở ngay tại nhà văn hóa đã thu hút được đông đảo bà con nhân dân thôn Bản Lục nhiệt tình hưởng ứng. Tham gia lớp học này các học viên sẽ được truyền dạy một số kỹ năng cơ bản về thêu trên trang phục người dao đỏ, hát páo dung gắn với tập luyện dàn dựng các Nghi lễ truyền thống của người Dao đỏ như: Lễ nhảy lửa, Lễ cấp sắc…

Thêu truyền thống trên trang phục dân tộc Dao tiền xã Hồng Thái

Việc mở lớp truyền dạy văn hoá dân gian và hỗ trợ hoạt động cho Đội văn nghệ truyền thống tại thôn Bản Lục là một hoạt động thiết thực nhằm sưu tầm, khôi phục và gìn giữ, bảo tồn, giá trị nhân văn trong các nghi lễ tín ngưỡng, tập quán sinh hoạt, trang phục và làn điệu dân ca của người Dao đỏ ở Bản Lục nói riêng, huyện na Hang nói chung. Hiện nay, Câu CLB văn hóa, văn nghệ thôn Bản lục đã phát triển lên 90 thành viên được giao cho Chi hội phụ nữ thôn quản lý. Ngoài dạy bảo nhau cách thêu thùa, các chị em trong CLB cũng rất  có ý thức gìn giữ những câu hát Páo dung của dân tộc mình.. Khi tham gia sinh hoạt CLB, các hội viên cũng tích cực giao lưu, học hỏi, trao đổi kinh nghiệm để truyền dạy cho thế hệ trẻ về giá trị truyền thống của quê hương. Góp phần quan trọng vào việc xây dựng và phát triển văn hóa, con người, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững văn hoá các dân tộc trên địa bàn huyện.

Trong những năm qua được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền các cấp, sự vào cuộc của các cơ quan chuyên môn, sự đồng thuận của nhân dân về thực hiện Dự án “Bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch” thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Với vai trò là cơ quan tham mưu giúp việc cho UBND huyện. Phòng Văn hóa Thông tin huyện Na Hang đã chủ động tham mưa cho UBND huyện ban hành các Kế hoạch nhằm thực hiện có hiệu quả Dự án Dự án “Bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch”.  Các nội dung được đầu tư đã đem lại lợi ích thiết thực đối với cộng đồng thôn bản được triển khai thực hiện dự án, tạo động lực thúc đẩy cho công tác bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, gắn với phát triển du lịch của huyện.

Đối tượng thực hiện đảm bảo theo đúng Hướng dẫn số 1684 ngày 28/4/2023 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch. Nội dung hỗ trợ được lựa chọn cụ thể, phù hợp cho từng giai đoạn. Dự án được triển khai thực hiện đảm bảo các mục tiêu khôi phục, bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống của các dân tộc gắn với phát triển bền vững; bồi dưỡng; hỗ trợ cơ sở vật chất, xây dựng chương trình, để nâng cao mức thụ hưởng về văn hóa cho đồng bào các dân tộc, gắn với phát triển du lịch.  Góp phần nâng cao ý thức, niềm tự hào về các giá trị văn hoá truyền thống tốt đẹp của đồng bào các dân tộc thiểu số; động viên, khuyến khích người dân bảo vệ, phát huy và lan toả các giá trị văn hoá truyền thống của cộng đồng dân tộc thiểu số trong giai đoạn hiện nay.

Trong năm 2022 và 2023 huyện Na Hang được giao gần 1,32 tỷ đồng để thực hiện Dự án “Bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch” thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi trên địa bàn. Với số kinh phí trên, Phòng Văn hóa – Thôn tin huyện đã phối hợp hỗ trợ xây dựng 1 câu lạc bộ văn hóa dân gian tại thôn Bản Lục, xã Đà Vị; hỗ trợ thành lập 2 đội văn nghệ ở thôn Nà Đồn, xã Thanh Tương và thôn Bản Nhùng xã Năng Khả; hỗ trợ xây dựng và ra mắt 3 đội văn nghệ ở thôn Tân Thành, xã Yên Hoa; thôn Nà Lạ, xã Sơn Phú và thôn Nà Chao, xã Năng Khả. Xây dựng 1 Câu lạc bộ hát then thôn Nà Làng, xã Thanh Tương. Xây dựng 1 Mô hình di sản kết nối gắn với các hành trình du lịch di sản để phát triển cộng đồng các dân tộc thiểu số có di sản tương đồng: Dệt vải, chấm sáp ong, thêu hoa văn trên trang phục người Dao Tiền xã Hồng Thái.

          Có thể nói Di sản văn hóa bao gồm di sản văn hóa phi vật thể và di sản văn hóa vật thể, là sản phẩm tinh thần, vật chất có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học, được lưu truyền từ thế hệ này qua thế hệ khác. Vì thế mỗi dân tộc sinh sống ở Na Hang đã tạo nên  nét văn hóa bản sắc riêng có của dân tộc đó, là tiếng nói, chữ viết, lễ hội, kiến trúc, trang phục…do các dân tộc sáng tạo ra trong quá trình sinh tồn, phát triển. Tuy nhiên, trước sự tác động của dòng chảy thời gian, hoàn cảnh sống hiện đại, văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc đang phải đối mặt với nhiều thách thức lớn của quá trình hội nhập, nhiều yếu tố văn hóa đang dần mất đi hoặc đứng trước nguy cơ “hòa tan” trong không gian văn hóa truyền thống của chính đồng bào các dân tộc. Nhiều giá trị văn hóa tiêu biểu, đại diện cho di sản văn hóa các dân tộc đang có nguy cơ biến mất, hoặc đứng trước nguy cơ “hòa tan”, vay mượn, trộn lẫn với các dân tộc khác, rất cần sự chung tay bảo tồn nhằm phát huy giá trị của chúng trong cuộc sống đương đại.

Trần Văn Mạnh, Ban Dân vận Tỉnh uỷ