Đồng chí Trần Quốc Hoàn - lãnh đạo tiền bối tiêu biểu của Đảng và cách mạng Việt Nam (ảnh tư liệu)

Đồng chí Trần Quốc Hoàn tên thật là Nguyễn Trọng Cảnh, sinh ngày 23/01/1916, trong một gia đình nghèo ở xã Nam Trung, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An (nay là xã Thiên Nhẫn, tỉnh Nghệ An) - một vùng quê giàu truyền thống yêu nước, cách mạng, mảnh đất “địa linh nhân kiệt”.

Trong giai đoạn 1930 - 1934, đồng chí tham gia tổ chức học sinh phản đế của Đảng Cộng sản Đông Dương và được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương (tháng 3/1934); cuối năm 1934 đồng chí Trần Quốc Hoàn bị mật thám Pháp bắt, kết án 8 tháng tù giam và 5 năm biệt xứ. Hết hạn tù, thực dân Pháp đưa đồng chí về quản thúc tại Hà Tĩnh.

Năm 1936, đồng chí ra Hà Nội tham gia hoạt động phong trào Mặt trận dân chủ, công tác trực tiếp ở các tờ báo “Bạn Dân”, “Thời thế”, “Hà Thành thời báo” cùng các hoạt động công khai của Mặt trận Dân chủ. Năm 1937, đồng chí rút vào hoạt động bí mật, làm Phó Bí thư, rồi Bí thư Thành ủy Hà Nội. Bị địch theo dõi, truy nã, tháng 5/1940, đồng chí được Xứ ủy Bắc Kỳ bố trí rút khỏi Hà Nội và giao nhiệm vụ ở cơ quan in báo “Giải phóng” (sau đổi thành báo “Cờ Giải phóng”) - Cơ quan tuyên truyền, lãnh đạo của Đảng Cộng sản Đông Dương và đã có những đóng góp lớn vào sự nghiệp tuyên truyền, vận động cách mạng của Đảng.

Đầu năm 1941, đồng chí bị thực dân Pháp bắt, kết án 6 năm tù, 20 năm quản thúc tại nhà tù Hỏa Lò, Hà Nội, sau đó bị đầy tại nhà tù Sơn La. Từ cuối năm 1943, đầu năm 1944, đồng chí làm Bí thư Chi bộ nhà tù. Tháng 3/1945, Nhật đảo chính Pháp, đồng chí đã cùng các chiến sĩ cách mạng tuyên truyền, vận động bọn cai ngục trả tự do cho chính trị phạm, an toàn rút về các vùng hoạt động của Đảng.

Từ tháng 4/1945 đến tháng 12/1946, đồng chí ra tù, được cử làm Bí thư Xứ ủy Bắc Kỳ, phái viên Trung ương ở Hà Nội và đã có nhiều đóng góp quan trọng trước các thủ đoạn chống phá của các thế lực phản động, bảo vệ thành quả cách mạng vừa mới giành được.

Trong những năm 1947 - 1949, đồng chí được giao nhiệm vụ Bí thư khu ủy II, Bí thư liên khu ủy X và Bí thư Đặc khu ủy Hà Nội. Trên cương vị là người đứng đầu Đặc khu ủy Hà Nội, đồng chí Trần Quốc Hoàn rất quan tâm đến công tác xây dựng Đảng, công tác cán bộ; dành nhiều thời gian để tiếp xúc cán bộ, nhất là cán bộ chuẩn bị vào hoạt động trong vùng địch và cán bộ từ vùng địch tạm chiếm ra căn cứ, để tìm hiểu tình hình, trao đổi kinh nghiệm, bồi dưỡng phương pháp hoạt động... giúp cán bộ vượt qua thử thách, đấu tranh thắng lợi trước mọi âm mưu thâm độc của kẻ thù; đồng thời hết sức chú ý, nâng cao trình độ cán bộ về chính trị, ý thức tư tưởng, phương pháp công tác.

Tháng 2/1951 tại Đại hội đại biểu toàn lần thứ II của Đảng, đồng chí được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương Đảng; sau đó được phân công giữ chức Thứ trưởng rồi Bộ trưởng Bộ Công an (1952 - 1980), trong quá trình đó, đồng chí Trần Quốc Hoàn đã có công lao to lớn trong xây dựng Công an nhân dân trở thành lực lượng vũ trang cách mạng tin cậy, tuyệt đối trung thành của Đảng và Nhân dân, đấu tranh chống phản cách mạng, các loại tội phạm khác, giữ vững an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội.

Năm 1954, đồng chí được Trung ương cử làm Bí thư Thành ủy Hà Nội kiêm Bí thư Đảng ủy tiếp quản Thủ đô, cùng tập thể cấp ủy chỉ đạo chuẩn bị tốt mọi công việc cho công tác tiếp quản diễn ra thông suốt, an toàn và thắng lợi.

Năm 1960, tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III của Đảng, đồng chí tiếp tục được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương và ủy viên dự khuyết Bộ Chính trị; giai đoạn 1961 - 1984 tham gia Quân ủy Trung ương; năm 1972 là ủy viên chính thức Bộ Chính trị; năm 1976 tiếp tục được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, là Ủy viên Hội đồng Quốc phòng.

Năm 1982, đồng chí tiếp tục được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương và cử làm Trưởng ban Dân vận Trung ương; từ năm 1960 đến năm 1986 là đại biểu Quốc hội từ khóa II đến khóa VII.

Đồng chí Trần Quốc Hoàn từ trần ngày 5/9/1986, hưởng thọ 70 tuổi. Cuộc đời hoạt động của đồng chí Trần Quốc Hoàn là tấm gương sáng về phẩm chất đạo đức cách mạng, tận trung với nước, tận hiếu với dân. Với cống hiến lớn lao đối với sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc, đồng chí vinh dự được Đảng, Nhà nước trao tặng Huân chương Sao Vàng và nhiều huân, huy chương cao quý. Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, yêu cầu ngày càng cao của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, việc học tập và phát huy tinh thần của đồng chí Trần Quốc Hoàn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, đó là ý chí kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; là tinh thần đặt lợi ích của Nhân dân lên trên hết; là sự đoàn kết, kỷ luật và đổi mới sáng tạo...

Nguyễn Yến, Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy (tổng hợp)