Câu nói nổi tiếng của Bác Hồ tại lán Nà Nưa (Tân Trào, Tuyên Quang) vào tháng 7/1945, trong bối cảnh cuộc chiến tranh thế giới thứ Hai đang bước vào giai đoạn kết thúc, phát xít Nhật đầu hàng đồng minh. Ở trong nước, quân Nhật hoang mang cực độ, chính quyền tay sai Trần Trọng Kim rệu rã. Đây chính là thời cơ "ngàn năm có một" cho cách mạng Việt Nam, khi kẻ thù cũ (thực dân Pháp) chưa kịp quay lại và kẻ thù mới (quân Đồng minh) chưa kịp vào Đông Dương.

Thời gian này Bác Hồ đang ốm nặng, dù sức khỏe suy kiệt, nhưng ý thức được tính chất khẩn cấp của lịch sử, Người đã gượng dậy và căn dặn đồng chí Võ Nguyên Giáp câu nói lịch sử trên. Câu nói không chỉ là lời chỉ đạo chiến lược tối cao mà còn là mệnh lệnh hành động, lời hịch cứu quốc đanh thép gửi tới toàn thể dân tộc.

Lán Nà Nưa (hay còn gọi là lán Nà Lừa) nằm trong Khu di tích quốc gia đặc biệt Tân Trào

Hơn ai hết, Hồ Chí Minh là người hiểu rõ giá trị của hai chữ "thời cơ". Trong nghệ thuật quân sự và cách mạng, thời cơ xuất hiện rất ngắn, nếu bỏ lỡ thì phải trả giá bằng máu và sự nô dịch của nhiều thế hệ. Cụm từ "thời cơ thuận lợi đã tới" thể hiện năng lực dự báo thiên tài, tư duy chiến lược nhạy bén của Bác và Đảng ta. Người đã nắm bắt chính xác thời điểm của lịch sử để phát lệnh tổng khởi nghĩa, biến sức mạnh của toàn dân thành ngọn triều dâng không gì cản nổi.

Lời khẳng định "đốt cháy cả dãy Trường Sơn cũng phải cương quyết giành cho được độc lập" là một biện pháp nghệ thuật cường điệu đầy hào hùng, thể hiện một ý chí vĩ đại, không một thế lực nào có thể lay chuyển, đó là sẵn sàng chấp nhận những tổn thất, hy sinh lớn lao nhất về vật chất lẫn xương máu để đổi lấy tự do. Ý chí này kế thừa truyền thống "Sát Thát" đời Trần, tinh thần "Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh" của dân tộc Việt Nam qua hàng ngàn năm dựng nước và giữ nước. Mục đích cuối cùng và tối cao của cách mạng, của đời sống một dân tộc bị áp bức là hai chữ "Độc lập". Đối với Bác Hồ, độc lập không phải là thứ để thương lượng hay chờ đợi ban ơn, mà phải "cương quyết giành cho được" bằng chính sức lực của mình. Tư tưởng đó sau này đã cô đọng thành chân lý bất hủ: "Không có gì quý hơn độc lập, tự do". Nó khẳng định quyền tự quyết thiêng liêng của một quốc gia, dân tộc.

Lời căn dặn của Bác Hồ tại Tân Trào nhanh chóng được cụ thể hóa bằng nghị quyết của Hội nghị toàn quốc của Đảng và Đại hội Quốc dân Tân Trào. Lời "hịch" ấy đã truyền ngọn lửa yêu nước, ý chí quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh vào hàng triệu lồng ngực người dân Việt Nam yêu nước. Chỉ trong vòng nửa tháng, từ một Đảng với gần 5.000 đảng viên, Đảng ta đã lãnh đạo toàn thể Nhân dân đứng lên giành chính quyền trong cả nước, làm nên thắng lợi vang dội của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Hơn thế, tinh thần "dù phải đốt cháy cả dãy Trường Sơn" ấy đã tiếp tục đồng hành cùng dân tộc trong suốt 30 năm trường kỳ kháng chiến. Đúng như một sự trùng hợp lịch sử, những năm tháng chống Mỹ cứu nước, thế hệ cha anh lại "Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước/Mà lòng phơi phới dậy tương lai", hiện thực hóa ý chí quyết giành, gìn giữ độc lập, thống nhất toàn vẹn non sông.

Câu nói của Chủ tịch Hồ Chí Minh tại lán Nà Nưa (Tân Trào – Tuyên Quang) là một trong những tuyên ngôn hành động lẫm liệt nhất của lịch sử cách mạng Việt Nam. Đó là sự kết tinh của tư duy chiến lược thiên tài, tinh thần dũng cảm vô song và lòng yêu nước cháy bỏng. Trong giai đoạn hiện nay, dù đất nước đã hòa bình, phát triển, nhưng tinh thần "cương quyết", sẵn sàng vượt qua mọi gian khổ của câu nói ấy vẫn là bài học sâu sắc, nhắc nhở thế hệ trẻ hôm nay phải quyết tâm giữ gìn độc lập, chủ quyền và xây dựng đất nước ngày càng giàu đẹp, văn minh, phồn vinh, hạnh phúc.

Nguyễn Đức